Bảng chú âm zhuyin có phát âm

Đủ 37 ký hiệu

Mỗi thẻ có ký hiệu và các chữ cái pinyin tương ứng, rồi một từ có dùng ký hiệu đó. Các từ được viết bằng chữ Hán, bằng chú âm có dấu thanh, và bằng pinyin.

Chú âm là gì

Chú âm phù hiệu (注音符號, “ký hiệu ghi âm”) được tạo ra ở Trung Quốc vào thập niên 1910 để ghi âm tiếng Trung, và đến nay vẫn là cách Đài Loan dạy phát âm. Tên tiếng Việt “chú âm phù hiệu” chính là âm Hán Việt của 注音符號. Các ký hiệu lấy từ một phần của chữ Hán cổ: ㄅ từ 勹, ㄇ từ 冖.

Bạn sẽ thấy chú âm bên cạnh chữ Hán trong sách thiếu nhi và sách giáo khoa, viết nhỏ bên phải mỗi chữ để trẻ nhỏ tự đánh vần. Nhiều người Đài Loan cũng gõ chữ bằng bàn phím chú âm trên điện thoại.

Một âm tiết được viết thế nào

Mỗi âm tiết tiếng Trung có tối đa ba ký hiệu và một dấu thanh: âm đầu (thanh mẫu), âm giữa ㄧ, ㄨ hoặc ㄩ (âm đệm), và phần vần (vận mẫu).

• 謝 ㄒㄧㄝˋx + i + ê, thanh 4: xiècảm ơn (như trong 謝謝)
• 好 ㄏㄠˇh + ao, thanh 3: hǎotốt

Dấu thanh đặt sau các ký hiệu: thanh 1 không có dấu, ˊ cho thanh 2, ˇ cho thanh 3, ˋ cho thanh 4. Thanh nhẹ có một dấu chấm, ˙, đặt trước âm tiết, như trong 謝謝 (ㄒㄧㄝˋ ˙ㄒㄧㄝ).

Dấu ˊ và ˋ trông như dấu sắc và dấu huyền của tiếng Việt, và thanh 2 cũng đi lên gần như dấu sắc. Riêng ˋ là thanh 4: bắt đầu từ cao rồi rơi nhanh, mạnh hơn dấu huyền nhiều.

Chú âm hay pinyin?

Pinyin ghi cùng những âm ấy bằng chữ cái Latin, và phần lớn giáo trình, từ điển cho người học dùng nó. Bắt đầu thì nhanh, nhưng chữ cái pinyin không đọc như chữ quốc ngữ: d trong pinyin đọc gần như t của tiếng Việt, t lại gần th, q gần với ch nhưng bật hơi, ch gần tr bật hơi chứ không phải ch tiếng Việt, còn x thì mềm hơn x tiếng Việt.

Chú âm không có thói quen cũ nào cần bỏ, vì ký hiệu nào cũng mới. Đó là thứ bạn sẽ thấy trong sách và trên điện thoại ở Đài Loan, và là cách những người bạn sẽ trò chuyện cùng đã học phát âm. Nếu bạn sẽ dùng tiếng Trung ở Đài Loan, một tuần học chú âm là đáng. Bạn vẫn có thể đọc pinyin; hai hệ không loại trừ nhau.

Học hết 37 ký hiệu trong một tuần

Thứ tự trong bảng không ngẫu nhiên: các ký hiệu phát âm ở cùng một chỗ trong miệng đứng cạnh nhau. Hãy học theo từng nhóm, mỗi ngày vài ký hiệu, và nói to mỗi lần nhìn thấy.

1. Ngày 1, môi: ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ (b, p, m, f).
2. Ngày 2, đầu lưỡi: ㄉ ㄊ ㄋ ㄌ (d, t, n, l), rồi đến cuống lưỡi: ㄍ ㄎ ㄏ (g, k, h).
3. Ngày 3, mặt lưỡi: ㄐ ㄑ ㄒ (j, q, x), luôn đi với ㄧ hoặc ㄩ.
4. Ngày 4, uốn lưỡi và không uốn lưỡi: ㄓ ㄔ ㄕ ㄖ (zh, ch, sh, r), rồi ㄗ ㄘ ㄙ (z, c, s). Ở Đài Loan, nhóm uốn lưỡi thường được đọc nhẹ, gần với nhóm không uốn lưỡi.
5. Ngày 5, vận mẫu đơn: ㄚ ㄛ ㄜ ㄝ, rồi các âm đệm ㄧ ㄨ ㄩ.
6. Ngày 6, phần còn lại: ㄞ ㄟ ㄠ ㄡ, ㄢ ㄣ ㄤ ㄥ, và ㄦ.
7. Ngày 7: đọc mọi từ trên trang này bằng chú âm trước khi nhìn pinyin.

Sau đó, đọc từ thật mới là thứ giúp bạn nhớ lâu. Mười phút đọc từ hiệu quả hơn một giờ nhìn bảng trơn.

Câu hỏi

Thêm hướng dẫn

• Học tiếng Trung Đài Loan: bắt đầu từ đâu
• Tiếng Trung Đài Loan và Trung Quốc khác gì?
• Gọi trà sữa bằng tiếng Trung