Vì sao chọn tiếng Trung Đài Loan
Có thể bạn sắp sang Đài Loan du lịch, du học hay làm việc, có người thân hay người yêu là người Đài, hoặc đã mê phim, đồ ăn, âm nhạc Đài Loan. Dù lý do là gì, học đúng thứ tiếng Trung người Đài Loan đang nói nghĩa là giọng bạn nghe sẽ khớp với giọng bạn đã học, từ trên thực đơn là từ bạn biết, và chữ trên biển hiệu sẽ không làm bạn bất ngờ. Chưa rõ khác nhau ở đâu? Đọc Tiếng Trung Đài Loan và Trung Quốc khác gì.
Ở Việt Nam, thứ tiếng này còn hay được gọi là tiếng Hoa, hoặc gọi tắt là “tiếng Đài Loan”. Nói cho chính xác thì “tiếng Đài” là một ngôn ngữ khác, có giải thích ở phần câu hỏi bên dưới.
Nói ngay từ ngày đầu tiên
Phần lớn mọi người chững lại vì học tiếng Trung trong im lặng: flashcard, app chỉ bắt bạn chạm, học chữ trước khi học âm. Tiếng Trung là ngôn ngữ nói, có thanh điệu, và miệng bạn cần luyện không kém gì trí nhớ. Hãy nói to mọi từ mới, trong một câu ngắn hoàn chỉnh, ngay hôm bạn gặp nó. Tuần đầu sẽ hơi ngượng, rồi chính điều đó giúp bạn nói chuyện được.
Bốn thanh điệu, thêm một thanh nhẹ
Mỗi âm tiết đều có thanh điệu, tức một đường cao độ, và đổi thanh là đổi nghĩa. Ví dụ kinh điển là ma:
Thanh thứ năm là thanh nhẹ: ngắn và nhẹ, như chữ ma thứ hai trong 媽媽 (māma). Trong lời nói hằng ngày, thanh 3 hầu như chỉ ở mức thấp, và khi hai thanh 3 đứng liền nhau thì thanh đầu đổi thành thanh 2: 你好 đọc là ní hǎo.
Người Việt có sẵn một lợi thế: tiếng Việt có sáu thanh, nên tai bạn đã quen với chuyện cao độ đổi nghĩa. Chỉ đừng gán cứng thanh tiếng Trung vào dấu tiếng Việt. Thanh 2 gần với dấu sắc, còn thanh 4 bắt đầu từ cao và rơi nhanh, khác dấu huyền vốn thấp và nhẹ. Hãy nghe Lin rồi nói theo.
Chọn một cách ghi âm
Trước khi biết mặt chữ, bạn cần một cách ghi lại cách đọc của từ. Đài Loan dùng chú âm (zhuyin), 37 ký hiệu bạn có thể học trong một tuần; phần lớn giáo trình dùng pinyin, viết bằng chữ cái Latin. Với Đài Loan, hãy bắt đầu bằng chú âm, và đọc pinyin khi từ điển đưa ra.
Những câu đầu tiên
Lịch sự
Hỏi điều bạn cần
Khi bị bí
Đếm đến mười
Một tháng đầu hiệu quả
- Tuần 1: âm và thanh điệu. Bốn thanh với ma, các câu chào ở trên, và nói to mọi thứ. Mỗi ngày mười phút là đủ.
- Tuần 2: chú âm và số đếm. Học bảng chú âm theo từng nhóm, và đếm đến mười. Đọc mọi từ mới bằng chú âm trước khi xem pinyin.
- Tuần 3: đồ ăn thức uống. Gọi món, hỏi giá và những câu bạn sẽ nghe: bắt đầu với trà sữa.
- Tuần 4: hội thoại ngắn. Ghép các câu lại: chào, hỏi, trả lời, cảm ơn. Ôn lại bất cứ thứ gì bạn bắt đầu quên.
Luyện ngắn mỗi ngày hiệu quả hơn học dài mỗi tuần, và ôn một từ ngay trước lúc sắp quên hiệu quả hơn ôn nó mỗi ngày.
Chữ Hán, cứ từ từ
Đừng cố thuộc hàng trăm chữ trước khi nói được. Hãy học những chữ bạn thật sự sẽ gặp: 入口 (lối vào), 出口 (lối ra), 廁所 (nhà vệ sinh), 男 (nam), 女 (nữ), và các chữ trên thực đơn bạn thích. Đài Loan dùng chữ phồn thể; đọc thêm trong Tiếng Trung Đài Loan khác gì?, và về các ngôn ngữ khác của Đài Loan trong Đài Loan nói tiếng gì.
Âm Hán Việt là lợi thế lớn của người Việt: 男 là nam, 女 là nữ, 入口 là nhập khẩu (ở đây nghĩa là lối vào). Cách đọc tiếng Trung thì khác, nhưng nghĩa và mặt chữ sẽ dễ nhớ hơn nhiều.
Bopomo giúp gì
Bopomo là app iPhone để học tiếng Trung với gia sư AI, xây dựng theo đúng trình tự này: bạn nói ngay từ bài đầu tiên, Lin, gia sư AI của bạn, trả lời đúng điều bạn nói bằng giọng Đài Loan, các ký hiệu chú âm là sticker bạn sưu tầm, và các bài học đi theo một chuyến vòng quanh Đài Loan từ Hoa Liên đến Đài Bắc. App chưa ra mắt; 500 người đầu tiên trong danh sách chờ được giá sáng lập.
Vào danh sách chờ, chúng mình sẽ email cho bạn ngay ngày app lên App Store. Vào danh sách chờ.
Câu hỏi
Tiếng Trung Đài Loan có khó học không?
Ngữ pháp đơn giản: động từ không chia, danh từ không có giống. Thanh điệu và chữ Hán thì cần thời gian. Nói mỗi ngày ngay từ đầu giúp thanh điệu dễ hơn nhiều so với học thầm.
Học tiếng Trung mất bao lâu?
Để giao tiếp cơ bản, vài tháng luyện mỗi ngày. Để thật sự thành thạo trong công việc thì lâu hơn nhiều: Viện Ngoại giao Hoa Kỳ (FSI) ước tính khoảng 2.200 giờ học trên lớp cho người nói tiếng Anh.
Nên học chữ phồn thể hay giản thể?
Nếu học để dùng ở Đài Loan thì chọn phồn thể: đó là chữ bạn sẽ đọc trên mọi biển hiệu và thực đơn ở đó. Nhiều người học sau này thấy chữ giản thể khá dễ làm quen.
Có tự học tiếng Trung Đài Loan được không?
Được, nếu bạn nói thành tiếng mỗi ngày và có phản hồi về những gì mình nói. Tự ghi âm, học với gia sư, hay dùng một app biết lắng nghe đều làm được điều đó.
Tiếng Trung Đài Loan có phải là tiếng Đài không?
Không. Tiếng Trung Đài Loan là tiếng Trung như người Đài Loan nói. Còn tiếng Đài thường là tiếng Mân Nam Đài Loan, một ngôn ngữ riêng. Ở Việt Nam nhiều người gọi tiếng Trung ở Đài Loan là “tiếng Đài Loan”, nhưng hai thứ tiếng này khác nhau.