Aynı dil, farklı alışkanlıklar
Tayvan Çincesi ile Anakara Çincesi aynı dil. Dilbilgisi neredeyse birebir aynı; Taipeili biriyle Pekinli biri, İngiliz ve Amerikan İngilizcesi konuşanlar gibi, zorlanmadan anlaşır. Farklı olan aksan, bir grup günlük kelime ve karakterler.
Tayvan'da standart dile genellikle 國語 (guóyǔ, “ulusal dil”) ya da 華語 (huáyǔ) denir. Anakara Çin'de ise adı 普通话 (pǔtōnghuà, “ortak konuşma dili”).
Tayvanca ile aynı şey değil
Tek başına “Tayvanca” dendiğinde genellikle 台語 (Tâi-gí), yani Tayvan Hokkiencesi kastedilir: güney Fujian'dan gelen ayrı bir dil; Mandarin Çincesi konuşan biri onu öğrenmeden takip edemez. Tayvan'da pek çok kişi ikisini de konuşur, pazarlarda ve tapınaklarda Hokkien kelimeler ve şarkılar duyarsın. Ayrıntılar Tayvan'da hangi dil konuşulur yazısında.
Aksan
- Daha yumuşak zh, ch, sh. Kabaca Türkçedeki c, ç ve ş'ye benzeyen, dilin kıvrılarak çıkardığı zh, ch ve sh sesleri, rahat konuşmada çoğu zaman pinyin z, c ve s'ye (yani “dz”, “ts” ve s'ye) yaklaşır; böylece 是 (shì) kulağa sì gibi gelebilir.
- 兒 (er) ekleri neredeyse hiç yok. Pekin'de “nerede” için 哪兒 (nǎr) denir; Tayvan'da 哪裡 (nǎlǐ).
- Daha dolgun ikinci heceler. Pekin'in ikinci heceyi hafif söylediği pek çok kelimede Tayvan tam tonu korur: 認識 (birini tanımak) Tayvan'da rènshì, Pekin'de rènshi.
- Birkaç farklı okunuş. Tayvan'ın sözlüğü bazı karakterlere farklı bir ton ya da ses verir: 垃圾 (çöp) Tayvan'da lèsè, anakarada lājī; 星期 (hafta) xīngqī değil xīngqí; 微 (az, hafif) da wēi değil wéi.
Lin Tayvan aksanıyla konuşuyor. Birkaç günlük kelimeyi dinle:
Farklı günlük kelimeler
Kelimelerin çoğu ortak, ama ilk gününde lazım olacak bazıları değil. Anakara kelimeleri, orada yazıldığı gibi basitleştirilmiş karakterlerle gösteriliyor.
| Türkçe | Tayvan | Anakara |
|---|---|---|
| Metro | 捷運 jiéyùn | 地铁 dìtiě |
| Motosiklet, scooter | 機車 jīchē | 摩托车 mótuōchē |
| Bisiklet | 腳踏車 jiǎotàchē | 自行车 zìxíngchē |
| Taksi | 計程車 jìchéngchē | 出租车 chūzūchē |
| Patates | 馬鈴薯 mǎlíngshǔ | 土豆 tǔdòu |
| Ananas | 鳳梨 fènglí | 菠萝 bōluó |
| Video | 影片 yǐngpiàn | 视频 shìpín |
| Yazılım | 軟體 ruǎntǐ | 软件 ruǎnjiàn |
Dikkat: 土豆 anakarada patates, Tayvan'da ise yer fıstığı demek.
Geleneksel karakterler
Tayvan geleneksel karakterlerle (正體字 ya da 繁體字) yazar. Anakara Çin 1950'lerde basitleştirilmiş karakterlere geçti, bu yüzden aynı kelime oldukça farklı görünebilir:
| Anlamı | Geleneksel (Tayvan) | Basitleştirilmiş (anakara) |
|---|---|---|
| Tayvan | 臺灣, 台灣 | 台湾 |
| Teşekkürler | 謝謝 | 谢谢 |
| Öğrenmek | 學 | 学 |
| Konuşmak | 說 | 说 |
| Araba, taşıt | 車 | 车 |
Geleneksel karakterlerin çizgisi daha çok, ama çoğu zaman birbirinden ayırt etmesi daha kolay; onları okumak Tayvan'ın tabelalarını ve menülerini açar, Hong Kong'unkileri de. Tayvan ayrıca sesleri pinyin yerine zhuyin ile öğretir.
Tayvan sohbette nasıl duyulur
- Cümleler çoğu zaman yumuşak eklerle biter: 喔 (o), 啦 (la), 耶 (ye). 好喔 samimi bir “tamam”dır.
- Fiilden önce gelen 有 (yǒu), bir şeyin olup olmadığını sorar ya da söyler: 你有吃飯嗎？ (“Yemek yedin mi?”).
- 對啊 (duì a, “evet, aynen”) ve 真的嗎？ (zhēn de ma?, “gerçekten mi?”) sohbeti canlı tutar.
Hangisini öğrenmelisin?
Tayvan'a gidiyorsan, Tayvanlı arkadaşların ya da ailen varsa, Tayvan dizileri izliyorsan en baştan Tayvan Çincesi öğren: duyduğun aksan ve kelimeler öğrendiklerinle aynı olur. Öğrendiğin her şey öbür yönde de işe yarar; Çincenin konuşulduğu her yerde anlaşılırsın.
Bopomo, Tayvan Çincesini geleneksel karakterler ve zhuyin ile öğretiyor; Lin de Tayvan aksanıyla konuşuyor. Listeye katıl.
Sorular
Tayvanca ile Çince aynı mı?
Hayır. Tayvanca genellikle ayrı bir dil olan Tayvan Hokkiencesi (台語) anlamına gelir. Tayvan Çincesi ise Tayvan'da konuşulan Mandarin Çincesidir.
Tayvanlılar ile Çinliler birbirini anlar mı?
Evet, rahatça. Birbirlerinin aksanını ve bazı farklı kelimeleri fark ederler; tıpkı İngiliz ve Amerikan İngilizcesi konuşanlar gibi.
Anakara Çincesi öğreten bir kursla Tayvan'da anlaşabilir miyim?
Evet. Her yerde anlaşılırsın. Oraya vardığında geleneksel karakterleri, birkaç farklı kelimeyi ve Tayvan aksanını da kapman gerekecek.
Tayvan'da pinyin kullanılıyor mu?
Pek çok sokak ve istasyon tabelasında Hanyu Pinyin var, ama okullar sesleri zhuyin ile öğretir ve Tayvan'da çoğu kişi zhuyin klavyesiyle yazar.
Tayvan Çincesi daha mı kolay?
Aşağı yukarı aynı. Sesler ve dilbilgisi aynı; geleneksel karakterleri yazmak biraz daha uzun sürer, ama pek çok öğrenci onları tanımayı daha kolay buluyor.